Featured

Józef Scherwentke - urodził się 21 grudnia 1904 r. w Kotowiecku, pow. pleszewski. Po ukończeniu nauki w szkole wiejskiej w Kotowiecku, gdzie jego ojciec był nauczycielem, uczył się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Rawiczu, które ukończył w 1924 r.

Początkowo pracował jako nauczyciel w Dolsku, później w Masłowie. Następnie był kierownikiem 2-klasowej Szkoły Powszechnej w Sielcu Nowym w powiecie rawickim, skąd przeniósł się do Rawicza, ucząc w szkole powszechnej i prowadząc zajęcia w więzieniu. Był żarliwym patriotą, członkiem Polskiego Związku Zachodniego, ale w chwili wybuchu wojny nie mógł wstąpić do wojska z powodu kalectwa. Podjął, wraz ze strażą obywatelską, inicjatywę otwarcia bram więzienia i wypuszczenia na wolność więźniów, w tym sporej grupy politycznych – ok. 750 osób. Wpłynął też na więźniów, jako nauczyciel, aby udali się w głąb Polski, a nie pozostawali w Rawiczu z powodu zagrożenia miasta. Do 5 września, czyli do wkroczenia wojsk niemieckich, był nieformalnym naczelnikiem rawickiego więzienia. Aresztowany przez Gestapo, poddany torturom, został jako jeden z pierwszych rawiczan rozstrzelany w publicznej egzekucji (zastrzelono wtedy 11 więźniów) 21 września 1939 r. na górkach rawickich i pochowany w zbiorowej mogile przy Dolinie Świętojańskiej (taką wersję podaje, opierając się na dokumentach rodziny Scherwentkego, Leon Nowak; według innych źródeł, egzekucję wykonano 24 września, taka data widnieje na grobie, a pochowano rozstrzelanych na nieistniejącym dziś cmentarzu w Sierakowie). Po ekshumacji zbiorowego grobu w 1945 r. zwłoki Scherwentkego rozpoznano i umieszczono w mogile zbiorowej na cmentarzu rawickim, obok dzwonnicy, potem przeniesiono do  grobu rodzinnego. Jedna z ulic Rawicza nazwano została jego imieniem. W 2013 r. został pośmiertnie uhonorowany został złotą odznaką „Za zasługi w pracy penitencjarnej”, nadaną przez Ministra Sprawiedliwości.

TPR ©2026 TPR