Leon Nowak - urodził się 6 lutego 1905 r. w Michałowie II koło Kalisza, w rodzinie rolników. Od 1912 r. uczęszczał do ochronki prowadzonej przez Zofię Niemojewską w Marchwaczu, a od 1915 r. - do polskiej szkoły w Michałowie.

W 1919 r. został przyjęty do II klasy Preparandy Nauczycielskiej w Opatówku, którą ukończył w 1920 r. Naukę kontynuował w Państwowym Męskim Seminarium Nauczycielskim w Liskowie Kaliskim. Tam zdał maturę w 1925 r. i uzyskał kwalifikacje nauczycielskie. Otrzymał posadę nauczyciela w Dzięczynie pod Poniecem, gdzie organizował szkołę polską I stopnia. W 1927 r. złożył II egzamin nauczycielski przed komisją Seminarium Nauczycielskiego w Rawiczu. W 1929 r. zawarł związek małżeński z nauczycielką szkoły w Pudliszkach. W 1920-1931 r. był studentem Wyższych Kursów Nauczycielskich przy Instytucie Robót Ręcznych i Rysunków w Warszawie. W 1931 r. objął kierownictwo Publicznej Szkoły Podstawowej II stopnia w Pudliszkach. Wówczas też zaczął interesować się fotografią i historią regionu. W 1936 r. został mianowany kierownikiem Publicznej Szkoły Powszechnej III stopnia w Szkaradowie. Rozbudował budynek szkolny. Na dłuższy czas tam znalazła swój dom rodzina Nowaków. 1 września 1939 r. Leon Nowak otrzymał rozkaz udania się pod Warszawę celem mobilizacji. Z powodu braku broni i mundurów nie został jednak zmobilizowany i w październiku wrócił do Szkaradowa. Wywieziony został do obozu prac przymusowych na Łużycach, a od 1942 był robotnikiem w Forst, gdzie doczekał końca wojny i w kwietniu 1945 r. wrócił do Szkaradowa, obejmując ponownie kierownictwo szkoły. W 1945-1946 r. dokończył w Państwowym Instytucie Robót Ręcznych i Rysunków Bielsku rozpoczęte w Warszawie przed wojną studia i uzyskał uprawnienia do uczenia w szkołach średnich.  W 1949 r. otrzymał propozycję objęcia stanowiska inspektora szkolnego na powiat Gubin. Przedtem jednak został przeniesiony ze Szkaradowa do Rawicza na praktykę w Inspektoracie Szkolnym. Kiedy władze przestudiowały uważnie akta osobowe Nowaka i okazało się, że nie tylko nie należy do PZPR, ale jest praktykującym katolikiem, posada kierownicza ominęła go. Przez 14 lat pozostawiony był na stanowisku podinspektora w Rawiczu. W 1963 r. opuścił Inspektorat Szkolny i objął małą szkołę w Masłowie, którą prowadził aż do przejścia na emeryturę w 1972 r. Leon Nowak był działaczem Rawickiego Towarzystwa Kulturalnego, od 1982 r. prezesem Koła Przyjaciół Rawicza, później przekształconego w Towarzystwo Przyjaciół Rawicza. Był inicjatorem upamiętnienia na ziemi rawickiej postaci Stefana Bobrowskiego głazem w miejscu jego śmierci w lesie łaszczyńskim, nazwą ulicy i nadaniem imienia Zespołowi Szkół Zawodowych w Rawiczu. Współredagował „Gazetkę Rawicką”, „Rawicki Informator Kulturalny”, pisząc wiele artykułów o tematyce regionalnej. Był działaczem ZNP. Popularyzował ziemię rawicką jako przewodnik turystyczny PTTK i w licznych prelekcjach.  W ostatnich miesiącach życia działał na rzecz godnego uczczenia 350-lecia założenia Rawicza. Za swą działalność uhonorowany został m.in. Krzyżem Kawalerskim Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, tytułem „Zasłużony Nauczyciel PRL”, leszczyńskim medalem „Za Serce dla Kultury”. Zmarł nagle 2 lutego 1987 r. w Lesznie. W 1993 r. ustawiono obok moździerza na rawickich plantach wielki głaz narzutowy z tablicą metalową następującej treści: „Leonowi Nowakowi, 1905-1987, zasłużonemu dla ziemi rawickiej: nauczycielowi, działaczowi społecznemu i kulturalnemu, krajoznawcy, przewodnikowi turystycznemu - O/PTTK, TPR, Nauczyciele”.

TPR ©2026 TPR