Jan Kazimierz Sapieha urodził się ok. 1675 roku (niektóre źródła podają, że ok. 1672 roku) jako najstarszy syn koniuszego litewskiego Franciszka Stefana i Anny z Lubomirskich. Jego ojcem chrzestnym był Jan Sobieski. Otrzymał staranne wykształcenie domowe oraz w kolegiach jezuickich w Warszawie i Braniewie.
Kiedy mówimy o Polakach zasłużonych dla Rawicza, to najczęściej przytaczamy postać założyciela miasta. Wiedza o Przyjemskim wśród rawiczan jest dość powszechna, dlatego chciałbym przybliżyć sylwetkę innego możnowładcy, który wiele uczynił dla Rawicza, tym bardziej że był to człowiek niepospolitych talentów, znany w świecie, bywalec dworów królewskich i cesarskich. Mam na myśli Jana Kazimierza Sapiehę, przez kilkadziesiąt lat właściciela Rawicza, starostę bobrujskiego, hetmana wielkiego litewskiego, uznawanego przez niektórych historyków za najzdolniejszego z Sapiehów.
W 1692 roku został wysłany przez swego opiekuna, przyszłego ojczyma, kanclerza litewskiego Dominika Michała Radziwiłła, w podróż edukacyjną po Europie Zachodniej. Przebywał w Zjednoczonych Prowincjach Niderlandów, Anglii, Francji i wrócił do Polski w 1697 roku. Był człowiekiem bardzo majętnym, właścicielem rodowych dóbr w województwach nowogródzkim, sandomierskim, lubelskim, na ziemi przemyskiej i na Żmudzi, ale przede wszystkim zyskał fortunę, żeniąc się w 1699 roku z Ludwiką Marią z Opalińskich, córką wojewody łęczyckiego. Wniosła ona w posagu bogate dobra w Wielkopolsce z Koźminem, Rawiczem, Wieleniem i Radlinem.
Działalność polityczna Sapiehy (patrz: Andrzej Rachuba, Jan Kazimierz Sapieha, w: Internetowy polski słownik biograficzny), którą rozpoczął jako reprezentant województwa brzeskiego litewskiego na sejm elekcyjny w 1697 roku, była bardzo skomplikowana. Lawirował on między Augustem II Mocnym a Stanisławem Leszczyńskim, popierając to jednego, to drugiego. Bliskie stosunki z tym ostatnim oraz Karolem XII przyniosły mu stanowisko hetmana wielkiego litewskiego. Sapieha jako hetman zabezpieczył terytorium Wielkiego Księstwa Litewskiego przed Rosjanami i ich sojusznikami, rozbudował, dozbroił i wyszkolił litewską armię. Zasłużył się jako wódz m.in w bitwie pod Lachowcami przeciw siłom stojącym po stronie Rosji. Po przegranej wojsk szwedzkich pod Połtawą przeszedł na stronę Rosji, ale stracił buławę hetmańską. Przez kolejne lata jej odzyskanie było głównym motywem działań politycznych Sapiehy. Zaczął popierać Augusta II. Zawiedziony niespełnioną obietnicą odzyskania stanowiska hetmana, zwrócił Augustowi II uzyskany od niego kilka lat wcześniej Order Orła Białego i przeszedł na służbę Piotra I. Otrzymał nominację na rosyjskiego feldmarszałka, został kawalerem Orderu św. Andrzeja i Orderu św. Aleksandra Newskiego. Należał do najbliższego otoczenia carycy Katarzyny I, był przy jej śmierci. Pod koniec życia działał na rzecz sukcesji na tron Stanisława Leszczyńskiego. Zmarł na suchoty w Rawiczu 22 lutego 1730 roku. Dokładnie w miesiąc później pochowany został w kościele w Radlinie.
Sapieha został właścicielem Rawicza po śmierci w 1704 roku Stanisława Kretkowskiego. Już wkrótce miało się okazać, że zamiast spodziewanych dochodów, Rawicz miał przysporzyć Sapiesze wiele kłopotów. W 1707 roku wojska moskiewskie pod dowództwem kapitana Schultza, rodem z Leszna, podpaliły Rawicz, który uległ właściwie całkowitemu zniszczeniu. W latach 1709-1711 mieszkańców zdziesiątkowała zaraza, śmierć poniosło wówczas dwa tysiące rawiczan. Dzięki Sapiesze nastąpił okres odbudowy, często nazywany drugą lokacją Rawicza. Nadał on miastu ostateczny układ przestrzenny. Sprowadzony przez Jana Kazimierza Sapiehę anonimowy architekt połączył Stare i Nowe Miasto, czyli rynek i okolice z dzisiejszym placem Wolności i terenem do niego przyległym. Wały obronne, utworzone za Jana Opalińskiego w latach 60. XVII wieku, przesunięte zostały na wschodzie do obecnych granic (wcześniej przebiegały wzdłuż obecnych ulic Scherwnetkego i Kościelnej). Cały teren włączony w obręb obwarowań został rozparcelowany, z zachowaniem układu szachownicowego. Dotychczasowy układ południkowy połączony został z układem równoleżnikowym, w którym istotną rolę pełniła droga wylotowa w kierunku Szymanowa, obecna ul. 17 Stycznia, i równoległa do niej ul. Wazów. Ulice te połączyły krótsze pierzeje obu rynków. Znajdująca się pomiędzy nimi ul. Klasztorna, która w XVII wieku miała drugorzędne znaczenie, w nowym układzie stała się główną osią widokową, łączącą dwie fasady najbardziej reprezentatywnych barokowych gmachów XVIII-wiecznego Rawicza: ratusza i kościoła reformatów.
Stworzony za Sapiehy układ urbanistyczny Rawicza, zwłaszcza osiowe połączenie dwóch rynków, przypomina rozwiązania miasta Richelieu we Francji, powstałego w latach trzydziestych XVII wieku, oraz Neustadt Erlangen obok Norymbergi. To niemieckie miasto rozplanował pod koniec XVII w. Johann Moritz Richter, ale – jak podkreślają urbaniści – według wzorców francuskich. Tak więc architekt Sapiehy niewątpliwie inspirował się francuską szkołą budowy miast. Przypomnijmy, że w czasie podróży europejskiej młody Sapieha przebywał we Francji.
Rawicz zawdzięcza też Sapiesze zamek, czy raczej pałac. Rozpoczął on jego jego budowę po wielkim pożarze miasta w 1707 roku. W wybudowanym zamku zmarł. Była to okazała budowla o długości 35 metrów. Oprócz głównego gmachu w zespole pałacowym znajdowały się również oficyny, stajnie, wozownia, dom dla służby, dom ogrodnika, oranżeria i ogród. Usytuowany był on na terenie ograniczonym dzisiejszymi ulicami Piotra Skargi i 17 Stycznia oraz plantami. Po przejęciu przez Prusaków miasta z rąk Mycielskiego w 1805 roku budowla zaczęła niszczeć. W latach 30. XIX wieku już nie istniała. Została rozebrana, a cegły użyto do budowy gmachów więziennych.
Ciekawą historię związaną z Sapiehą, przytacza Jan Kaźmierczak w książce „Rawicz – gród Przyjemskich”. Chodzi o spór graniczny między Sapiehą i Hatzfeldem ze Stramburka czyli Żmigrodu. Hrabia „worał się” Sapiesze w ziemię, zagrabiając sporo jego rawickich posiadłości. W odpowiedzi Sapieha przyłączył trzy wioski śląskie. Hatzfeld oskarżył Sapiehę w austriackim urzędzie we Wrocławiu o bezprawne naruszenie granicy. W 1719 roku 300-osobowy oddział żołnierzy austriackich kwaterował w Rawiczu, łupiąc mieszkańców i ściągając kontrybucję. Protesty Sapiehy ani polskiego króla na nic się zdały.
Warto też przypomnieć jeszcze jedną zasługę tego możnowładcy dla Rawicza. Jego córka, Katarzyna Agnieszka Sapieżyna, kolejna właścicielka Rawicza, była fundatorką ratusza.
