W tym poczcie zasłużonych polskich obywateli pora na przybliżenie kilku patronów rawickich ulic. Aby z zamków i pałaców możnowładcy nie przejść od razu pod strzechy, przytoczę najpierw losy Sczanieckich, począwszy od protoplasty tego rodu na ziemi rawickiej – Ignacego Sczanieckiego.
Urodził się 2 marca 1801 roku w Boguszynie na ziemi pleszewskiej. Był synem Józefa Marcina Sczanieckiego, sędziego ziemskiego w Kaliszu i Poznaniu, potem Trybunału Kryminalnego w Poznaniu, ponadto płodnego komediopisarza, i Józefy Wyganowskiej, światłej pisarki, powołanej przez Komisję Edukacyjną do organizacji szkół żeńskich. Uczył się w Poznaniu, a od 1809 roku w Żoliborskim Konwikcie Pijarów. W tej renomowanej szkole uzyskał dwukrotnie honorowy tytuł „księcia młodzieży”. Po ukończeniu konwiktu rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. W 1823 opuścił Warszawę i objął gospodarstwo w dziedzicznych dobrach w Międzychodzie w powiecie śremskim. Opublikował w tym czasie kilka rozpraw o tematyce rolniczej. W 1826 roku ożenił się z Filipiną hr. Mielżyńską – ślub odbył się w kościele w Pawłowicach. Po spaleniu w 1831 dworu w Międzychodzie Sczaniecki osiadł w dobrach w Łaszczynie, które wniosła mu w posagu małżonka. Zamieszkali we dworze, zbudowanym przez Mielżyńskich, właścicieli Łaszczyna od wieku XVII. Ignacy Sczaniecki był działaczem społecznym, cieszył się powszechnym szacunkiem. Kilkakrotnie wybierany był na sejm Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Zajmował się pracą organicznikowską. Był prezesem Towarzystwa Rolniczego w Gostyniu. W latach 1856-1859 był redaktorem naczelnym czasopisma „Ziemianin”, wydawanego w Poznaniu. Redagowali je właściwie jego dwaj synowie, wykształceni społecznie i rolniczo – Stanisław i Konstanty. Ignacy Sczaniecki angażował się w działalność w samym Rawiczu. W 1853 roku w naszym mieście utworzono pruskie gimnazjum realne. Jego pierwszym dyrektorem został Polak, W. Rodowicz z Krotoszyna. Podczas otwarcia gimnazjum Sczaniecki wygłosił płomienną mowę w języku polskim, podkreślając, że „nowa szkoła będzie służyć obydwu reprezentowanym na tym terenie narodowościom (język polski wykładano w trzeciej klasie)” (Walerian Sobisiak, Dzieje ziemi rawickiej”, s. 265). Jego przyjacielem był Gustaw Potworowski, wielkopolski ziemianin, zasłużony działacz społeczny, polityk. Ignacy Sczaniecki zmarł 16 stycznia 1864 roku w Łaszczynie i został pochowany w tamtejszej kaplicy.
Łaszczyński dworek odziedziczył jego syn Michał Leon Sczaniecki. Urodził się 13 kwietnia 1838 roku w Łaszczynie. Uczył się najpierw w domu, potem w gimnazjum leszczyńskim, a od 1847 roku - w Gimnazjum św. Macieja we Wrocławiu. W latach 1857-1863 studiował na Uniwersytecie we Wrocławiu, na wydziale filozoficznym. Brał udział w powstaniu styczniowym, podczas którego został ranny w bitwie pod Ignacewem. Powrócił do Łaszczyna i po śmierci ojca otrzymał dobra łaszczyńskie w spadku. W 1865 roku ożenił się z Bogusławą z Kruszyńskich, córką właściciela Nawry w ziemi chełmińskiej. Tam też przeniósł się z rodziną w 1870 roku. Był działaczem społecznym, m.in. prezesem Towarzystwa Rolniczego w Toruniu, sekretarzem Centralnego Zarządu Towarzystw Rolniczych w Prusach. W swoim majątku rozwijał hodowlę krów i owiec. Był jednym z organizatorów wystawy rolniczo-przemysłowej w Toruniu w 1874 roku. Był też działaczem oświatowym, współzałożycielem Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Zajmował się też działalnością polityczną, będąc m.in. posłem do parlamentu niemieckiego z okręgu toruńsko-chełmińsko-wąbrzeskiego. Walczył z dyskryminacją języka polskiego, domagał się prawa do wyboru języka ojczystego w szkolnictwie. W 1915 roku został mianowany szambelanem papieskim. Był fundatorem obecnego kościoła w Łaszczynie. Zmarł 15 listopada 1920 roku w Komorzy.
Synem Michała był Władysław Sczaniecki, urodzony 24 września 1869 w Łaszczynie. Uczył się w gimnazjum w Chełmnie i Poznaniu. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w 1890 roku studiował ekonomię i rolnictwo w Berlinie. Gospodarował w łaszczyńskim majątku o powierzchni 1300 hektarów, zorganizował tam kółko rolnicze i pierwszy w Wielkopolsce zimowy kurs rolniczy. Po wybuchu I wojny światowej zmobilizowany do armii pruskiej, awansowany do stopnia kapitana. W listopadzie 1918 roku wrócił do Łaszczyna. Został komisarzem Straży Ludowej na powiat rawicki, członkiem Wydziału Wykonawczego Powiatowej Rady Ludowej i delegatem na Sejm Dzielnicowy. 26 grudnia 1918 roku wyjechał do Poznania na powitanie Ignacego Paderewskiego. Tam zastał go wybuch powstania wielkopolskiego. Po zgłoszeniu się do dyspozycji Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej, wysłany został 28 grudnia do Gniezna, gdzie dowodził kompanią podczas walk pod Zdziechową. Następnie pełnił funkcję szefa Wydziału Wojskowego Komisariatu NRL. Dekretem Komisariatu NRL z 1 marca 1919 roku mianowany został majorem i objął dowództwo 1 Pułku Artylerii Polowej Wielkopolskiej. Przeszedł szlak bojowy w czasie wojny polsko-bolszewickiej, dowodząc 3 Brygadą Artylerii. 1 czerwca 1919 roku mianowany podpułkownikiem, 9 czerwca 1920 roku – pułkownikiem. Odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Orderem Odrodzenia Polski IV klasy. Po przeniesieniu do rezerwy w 1922 roku poświęcił się działalności gospodarczej. W latach 20. przebudował dworek w Łaszczynie według projektu poznańskiego architekta Stanisława Mieczkowskiego. Był jednym z pionierów nowoczesnego mleczarstwa w Wielkopolsce. Uznawany jest dziś za jednego z najwybitniejszych działaczy spółdzielczości mleczarskiej i kółek rolniczych w Wielkopolsce.
W zarządzaniu majątkiem łaszczyńskim niestrudzenie pomagała mężowi Jadwiga z Plucińskich Sczaniecka. Urodziła się 16 czerwca w 1885 roku w Lesznie. Poślubiła Władysława 27 października 1903 roku (wesele odbyło się w poznańskim hotelu „Bazar”). Uczestniczyła jako delegatka powiatu rawickiego w obradach Sejmu Dzielnicowego w Poznaniu. Od 4 lutego 1919 roku była kierowniczką powstańczego szpitala w Miejskiej Górce, organizowała zaopatrzenie i pełniła funkcję siostry przełożonej. Zajmowała się sprawami gospodarczymi majątku łaszczyńskiego oraz działalnością społeczną. Organizowała kursy oświatowe, gotowania, szycia, pieczenia, higieny dla dziewcząt zarówno pochodzenia włościańskiego, jak i dworskiego. Była animatorką życia kulturalnego w Łaszczynie – założyła kółko teatralne, orkiestrę, chór. Zorganizowała Towarzystwo Czytelni dla Kobiet w Rawiczu, któremu przewodniczyła. Pełniła też funkcję prezesa Polskiego Czerwonego Krzyża w Rawiczu. Opiekowała się Kółkiem Włościanek, patronowała Stowarzyszeniu Młodzieży Żeńskiej w Łaszczynie i była prezesem Zarządu Wielkopolskiego tej organizacji. W czasie II wojny światowej wraz z mężem więziona była w Rawiczu, później przez 3 miesiące na Pawiaku. Władysław Sczaniecki zmarł 6 kwietnia w 1942 roku w Warszawie, Jadwiga Sczaniecka – 29 maja 1965 roku, również w stolicy. Oboje spoczywają na Wojskowych Powązkach.
Jednym z synów Władysława i Jadwigi był Michał Sczaniecki. Urodził się 26 marca 1910 roku w Łaszczynie. Uczył się w Gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. W 1927 roku rozpoczął studia prawnicze najpierw na Uniwersytecie Poznańskim, a potem kontynuował je na Uniwersytecie Jagiellońskim. W czasie studiów żywo interesował się historią, dlatego też po powrocie z Krakowa nawiązał kontakt z poznańskim historykiem prawa, profesorem Zygmuntem Wojciechowskim i na jego seminarium napisał pracę źródłową pt. „Nadania ziemi na rzecz rycerstwa w Polsce do końca XIII wieku”. Na podstawie tej rozprawy uzyskał na Uniwersytecie Poznańskim w 1937 roku tytuł doktora praw. Zaraz po doktoracie udał się na dalsze studia historyczne do Paryża, gdzie zastał go wybuch II wojny światowej. Jako oficer rezerwy artylerii zgłosił się ochotniczo do organizowanej na terenie Francji przez generała Sikorskiego armii polskiej. Walczył w szeregach I Dywizji Grenadierów w Wogezach. Tam został ranny i dostał się do niewoli niemieckiej, w której przebywał do maja 1945 roku. W oflagu prowadził tajną działalność wśród oficerów polskich, przygotowując ich w ramach konspiracyjnego wydziału prawa do studiów prawniczych. Po wyzwoleniu obozu jenieckiego przez wojska amerykańskie, Sczaniecki wrócił do Paryża, w celu dokończenia studiów. Ukończył tam rozprawę habilitacyjną i zdołał ją też tam wydrukować. W ten sposób, wracając w 1946 roku do kraju, przywiózł ze sobą egzemplarze pracy habilitacyjnej. Pozwoliło to mu już w 1946 roku habilitować się na Uniwersytecie Poznańskim z zakresu powszechnej historii państwa i prawa. Poprzez adiunkturę, zastępstwo profesora został Sczaniecki w 1954 roku profesorem nadzwyczajnym, a w roku 1959 – profesorem zwyczajnym. Od 1954 roku był kierownikiem katedry powszechnej historii państwa i prawa. W latach 1958-1964 związał się prof. Sczaniecki ściślej z Instytutem Zachodnim, piastując w nim najpierw funkcję wicedyrektora, a od 1961 roku – dyrektora. Przełomem w jego życiu było przeniesienie się do Warszawy w roku 1965, gdzie został profesorem w katedrze powszechnej historii państwa i prawa. Pozostawał nadal redaktorem naczelnym poznańskiego „Czasopisma Prawno-Historycznego”. W tym czasie napisał dwutomowy podręcznik akademicki „Powszechna historia państwa i prawa”, wydany w latach 1968-1970. Był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. Doktorat honoris causa przyznał mu Uniwersytetu w Grenoble. Zmarł 29 maja 1977 roku w Warszawie i spoczywa na Powązkach.











































